A+ A A-

 Ekran Kalibrasyonu Makale 1
Bireysel Bilişim son sistem cihazlar kullanarak kalibrasyon işlemlerinizi gerçekleştiriyor renkleri doğru görerek daha az risk almanızı sağlıyor.

Monitörler, bilgisayarların ayrılmaz parçaları olmalarının yanı sıra matbaacılık açısından bilgisayarların multimedya ve yayıncılık sektörüne girmesiyle beraber yüklendikleri görevlerde artmıştır. Yayıncılıkta ekranda görülen görüntü “soft proof” adı ile anılır. “Softproof” terimi bir yazıcı yada film yardımı olmadan elde edilen provayı yani ekran provasını tanımlamaktadır. Bu kadar önemli bir görevi üstlenen monitörlerde de bazı özellikler aranmaktadır. Baskı hazırlık aşamasında monitörlerde temel olarak iki özellik aranmaktadır. Birincisi tasarımı yada mizampajı yapılan sayfanın rahatça görülebilmesi gibi fiziksel şartlar ikincisi ise renk güvenilirliğidir.

Monitörlerde Bulunması Gereken Teknik Özellikler
Masaüstü yayıncılıkta çalışılan sayfanın tamamının görülebilmesi için minimum 20 ve 21 inç monitörler kullanılmalıdır. Bu ebattaki monitörler yanyana iki A4, yada bir A3 sayfayı tam olarak ekrana sığdırır. Daha küçük monitörlerde çalışılan sayfanın tamamının görülmesi ancak büyütme küçültme işlemleri ile mümkün olmaktadır. Ancak bu işlemler zaman alıcıdır. Ayrıca görüntü küçük olduğu için ekrana çok yaklaşma gerektirmektedir. Bu da “Eye Strein” adı da verilen göz rahatsızlıklarına sebep olmaktadır. Bu konuda anlatılanların yanısıra eğer renk düzeltme işlemleri yapılıyorsa monitör en az 21 inç olmalıdır. Masaüstü yayıncılık sistemi yüksek çözünürlükler gerekmektedir. Bu da yaklaşık 300 ppi civarındadır. Doğru bir renk ayarlaması dosya ve ekran çözünürlüklerinde birebir piksel oranı istemektedir. Yani belge üzerindeki her bir piksel ekranda gösterilmelidir. Ancak bu sayede doğru renk görülüp daha etkili ayar yapmak mümkün olur. Monitörler 72 ppi çözünürlüktedirler. Pikseller birebir görülmek istendiğinde düşük ebatlardeki ekranlar görüntünün sadece küçük bir kısmını görüntüleyebilirler. Ekran ayarlarından yüksek çözünürlük seçilse bile bu yöntemle interpolasyon ile yani birkaç pikselin bilgisini tek piksele yükleyerek simüle ederler. Yöntem nispeten başarılı olsa bile gerçekçi bir renk ve ton düzeltmesi için yeterli değildir.

Monitör Kalibrasyonu
Kalibrasyon bir cihaz örneğin monitör için, gerekli olan temel ayarların yapılması veya herhangi bir baskı işleminin baskı kararlılığının sağlanarak her seferinde aynı sonuçların alınmasına yönelik yapılan faaliyetlerdir.
Monitörde doğru renkleri görebilmek ve renk yönetiminin gerektirdiği profiller üretebilmek için, monitör düzenli aralıklarla kalibre edilmeli ve çalışma ortamının aydınlatması kontrol altında olmalıdır. Monitörde gösterilen renkler ortam aydınlatmasından kolaylıkla etkilenebilmektedir. Monitörün içinde bulunduğu ortamın aydınlatması gün içinde değişirse bu direkt olarak monitörde görülen rengi de değiştirecektir. Bir çok çalışma ortamında aydınlatma gün içinde oldukça değişiklik göstermektedir. Ortam ışığının problem yaratmamasının ilk adımı mümkün olduğu kadar sabit kalmasını sağlamaktır. İdeal olan sistem, parlaklığı kararlı olan suni aydınlatmadır. Buna ek olarak endirekt yumuşak oda aydınlatması ve duvarların natural renklerde boyanmış olması görülen rengin etkilenmesini minimize edecektir. Son olarak monitör zeminini-background naturel gri olarak ayarlanması -RGB değerleri ile = 127 ,127 , 127- insan gözünün monitörün renk ısı derecesine adaptasyonunu kolaylaştırır. Ayrıca monitörde açık olan çalışmaya zemindeki renklerin karışmasını ve dolayısıylada rengin görünmesindeki sapmaları önler. Monitör kalibrasyonu için kullanılan üç yöntem vardır. Bunlar kullanıcının göz ile yaptığı manuel kalibrasyon, monitörün kendi kendine yaptığı otomatik kalibrasyon ve ölçüm cihazları yardımı ile yapılan kolorimetrik ölçüm kalibrasyonudur.

Manuel Kalibrasyon
Manuel yöntemle kalibrasyon için Adobe Gamma ColorSync gibi çok bilinen yazılımların yanında kullanıcıya yardımcı olacak başka birçok programda vardır. Programlar kullanıcının parlaklık ve kontrastlık ayarlarının yanı sıra RGB renk dağılım dengesinin ayarlanması için test alanları sunar. Bu ayarlar görsel gözlemlere dayanır ve bu yüzdende çok güvenilir değildir. Eğer kalibrasyonda bu sistem kullanılıyorsa tavsiye edilen kalibrasyon işleminin birden fazla kişi tarafından beraberce yapılmasıdır.

Otomatik Kalibrasyon
Bazı monitörlerde (Eski Apple ColorSync monitörlerde olduğu gibi) girilen kriterler doğrultusunda kendi kendini kalibre etme özelliği mevcuttur. Sistemin monitörün kondüsyonu ve çevre aydınlatması gibi faktörleri hesaba kattığı söylense de otomatik kalibrasyon sonrası yapılan kolorimetrik ölçümler bazı küçük sapmalar belirlemişlerdir. Ancak gene de bu yöntem bir çözüm olarak düşünülebilir.
Kolorimetrik Kalibrasyon
Kalibrasyon yazılımı öncelikle gamma, renk ısısı ve aydınlatma değeri gibi bitakım temel ayarları kullanıcıya sorar. Kullanıcı bunları sistemine göre ayarladıktan sonra pragram ekrana bir dizi renk demeti yollar. Bunlar bir spektrofotometre ya da kolorimetre ile ölçülür ve programa geri bildirim yapılır. Program bu veriler doğrultusunda monitörün RGB ışın dengesini ve buna bağlı olarakta renk sıcaklığını verir. Görülen sapmalar kullanıcı tarafından monitörün RGB kanallarından ayarlanarak düzeltilir. Ardından program kolorimetrik ölçüm cihazına başka renk demetleri daha yollar ve monitörün rek ve ton dağılım eğrisini hesaplayarak ayarlar. Böylelikle kalibrasyon işlemi tamamlanmış olur. Program çeşitlerine göre işlem bazı farklılıklar göstersede temel yapı aynıdır.
Bu yöntemin avantajı, monitörün ölçümünün hassas bir şekilde yapılması, RGB fosfor değerlerinin doğru şekilde ölçülmesi ve bunlar doğrultusunda kalibrasyon işleminin göreceli olmadan hassas bir şekilde yapılmasıdır.
Ekran kalibrasyonun nasıl yapıldığını resimlerle GretagMacbeth’in EyeOne spektofotometresi ve Eye-One Match 3 programı ile anlatacağız. Öncelikle spekrofotometre bilgisayara bağlanır, bazı monitörler ölçüm cihazının kendi üzerlerindeki USB girişlerinden bağlanmasını isteyebilirler. Ardından program açılarak kalibrasyon ve profillemesi yapılacak cihaz türü yani monitör seçilir. Altta basit yada ileri seviye seçenekleri vardır, buradan gelişmiş/advenced seçilir. Pencerenin sağ tarafında yardım alabileceğiniz kısım bulunmaktadır. Burada hem o anki menünün kullanımı hakkında hem de genel olarak yapılması gerekenler hakkında bilgi verilmektedir.
Sağ alttaki oktan devam edildiğinde ikinci pencere olan monitör tipi seçim penceresi karşımıza çıkar. Buradan kalibre edilecek monitörün tipi olarak, LCD, CRT ve Laptop saçeneklerinden doğru olan seçilir ve sağ alttaki oktan bir sonraki pencereye geçilir.
Sonraki adım monitöre temel değerlerin verilmesidir. White Point monitörün beyazının renk sıcaklığıdır. Burada belirlediğimiz beyaza göre renkler kalibre edilecektir ve göstererilecektir. Kuşelenmiş ve beyaz kağıtlarda bu değer 6500 Kelvindir. Gazete kağıdı gibi kağıtlar ile çalışıyorsak 5000 Kelvini seçeriz. Gamma eskiden 1.8 olarak alınırdı ancak LCD ekranların doğası 2.2’ye daha uygundur. Zaten 2.2 gama daha doğru bir ton geçişi vermektedir bu nedenlede son bir kaç yıldan beri uluslararası ortamda da bu değer kabul görmüştür. Luminance yani ekran aydınlatma değerinin seçimi ise biraz daha değişkenlik gösterir. CTR monitörlerde bu değer genellikle 80-100 Cd/m2 kısaca kandela, LCD’lerde ise 120-140 kandeladır. Eğer Eizo marka LCD bir monitörünüz varsa 80-100 kandela yeterli olacaktır. Apple monitörler ise genelde 120 kandelada daha iyi sonuç vermektedirler. Unutulmamalıdır ki yüksek kandela değeri ekranınızın ekonomik ömrünün daha kısa zamanda tükenmesi demektir. Bu sebeple ekran tipine göre doğru aydınlatma değeri seçme oldukça önemlidir. Bu değerin seçiminde tecrübede oldukça önemli bir rol oynamaktadır. Kalibrasyon sonuçlarınıza göre ekran ile baskıyı karşılaştırarak ekranın fazla parlak olup olmadığına karar vererip yeni bir değer belirlemek mümkündür. Eğer ortam aydınlatmasını kontrol etmek istiyorsak en alttaki kutuyu işaretmememiz gerekir.

Ölçüm cihazının ölçüm sonuçlarının doğru olması için bu cihazında kalibre edilmesi gerekir. Spekrofotometrenin kalibrasyonu özel beyaz seramiğinden yapılan ölçümle yapılır. Kolorimetrelerin kalibrasyonu ise ölçüm yapan gözün ışık almaması ile yapılır, bunun için kolorimetrenin ölçüm yapan yüzü masanın üstüne konur ve “calibre” komutu verilir. Eğer ortam aydınlatmasını kontrol etmek istemişsek özel kafa spektrofotometreye takılır ve cihaz öyle kalibre edilir.
Ölçüm cihazı resimde görüldüğü tutularak ölçüm yapılır. Ortam aldınlatmasının renk sıcaklığı pencerenin altındaki birinci göstergede, aydınlatma değeride ikinci göstergede verilmektedir. Renk sıcaklığı 5000 Kelvin civarında, aydınlatma değeri ise 40-70 lüks arasında olmalıdır. Eger renk sıcaklılığı 5000 kelvinin altındaysa ekranda renkleri olduğundan daha sarı ve kırmızımsı, daha yukarda ise daha yeşil ve mavimsi görürüz.
Aydınlatma değeri düşükse resmi olduğundan daha karanlık ve kontrast, daha yüksek değerde ise daha parlak ve kontrastlığı düşük görürüz. Bu da bize yanlış renk tahsihi olarak geri döner. Eğer ortam aldınlatmanız 5000 kelvinden yüksek ise florasanlarınızı sarımsı florasanlar ile, 5000 kelvinden düşük ise mavimsi olanlar ile değiştiriniz.
Bazı büyük alışveriş merkezlerinde gün ışığı florasansları bulmak mümkündür. Aydınlatma lüks değeri yüksek ise ortamdaki bir iki lambayı kapatabilir, düşükse de yeni birkaç lamba takabilirsiniz. Yanlız bu ışıkların direk olarak ekrana gelmemesine dikkat etmelisiniz. 


Ortam aydınlatmasını ölçen özel kafayı çıkarttıktan sonra ölçüm cihazı resimde görüldüğü gibi ekrana monte edilir.
Dikkat edilmesi gereken bazı cihazların hem LCD hem CRT ekranlara dikek olarak takılması bazılarının ise ayrı ayrı özel aparatlara ihtiyaç duyduğudur. Yanlışlık ile CRT aparatını LCD de kullanmak ekrana çok ciddi zararlar verebilir.

Sonraki aşama ekran kontrastlığının %100’e ayarlanmasıdır. Bazı LCD ekranlarda bu ayarı bulamayabilirsiniz, o zaman burayı olduğu gibi bırakıp geçmeniz gerekir. Ardından parlaklık sıfıra indirilir ve ölçüm başlatılır. Sağ tarafta çıkan göstergede ölçüm sonucu olan ok yeşil olup ortalandığı zaman ölçüm durdurulup sonraki aşamaya geçilir. Parlaklık ayarı bazen son aşama olarak karşımıza çıkabilir, bu ekranın ve programın özelliğine göre değişebilir.

 

  

 

Başta belirlediğimiz monitörün beyazını renk sıcaklığı doğrultusunda ayarlama yapmamız gereklidir. Program ekrana kırmızı, mavi, yeşil ve beyaz ışın yollayarak ekran temel beyazının renk sıcaklığını okur. Biz de başta belirlediğim rakam doğrultusunda (burada 6500K) göstergeye göre RGB ışınlar ile ayar yaparız. Tüm renk demetleri ortalanıp 6500 kelvini gördüğümüz zaman ölçümü durdururuz. Bu ayarları monitörün üzerindeki kontroller ile yaparız. Bazı monitörlerin üzerinde kanal ayarları bulunmaz. O zaman bu kısmı ölçüme başlamadan bize sorulan seçenekte belirtmemiz gereklidir. RGB kanal ayarı olmayan monitörlerde renk ayarları yazılım desteği ile yapılmakta ve video kartın üzerine yazılmaktadır. Ancak bu yöntem rengi oluşturan 8 bitlik bilgi yani 256 ton kademesinde düşme yaratacağı ve ton geçişlerinde basamaklanmalar olabileceği için pek doğru değildir, bu nedenle üzerinde RGB ayarı bulunmayan monitörlere dikkat etmek gerekmektedir.
RGB ışınların ayarından sonra program ekrana başka renkler yollayarak ekranın davranışını okur ve yaptığı ayarları video karta yükleyip kalibrasyonu bitirir. Kalibrasyon sonuçları bir pencerede bize verilir. Kalibrasyon sonucunda bir profil yaratılmıştır ve bu pencerede isim vermemiz gerekir. İsim verirken genellikle resimdeki örnekte olduğu gibi monitör olduğunu belirten m harfi, ardından beyaz nokta değeri, aydınlatma değeri, gaması ve son olarakta tarih yazılır (m65k80cd22g20-01-06.icc). Bu profil, ColorSync profilleri klasörüne kaydedilip ekran profili olarak atanır ve kalibrasyon işlemi bitirilir. 

 

Sonuç Monitör kalibrasyonuna başlamadan önce cihazın 30 dakikadır (LCD’lerde süre 15-20 dakidadır) açık olmasına dikkat edilmelidir. Ortam aydınlatması fazla parlak olmayan ve direk ekrana yönelmemiş endirek bir aydınlatma olmasına dikkat edilmelidir. Mümkünse ortam doğal gri renge boyanmalıdır. Monitörün renk ısısı seçiminde basılan mataryel göz önüne alınmalı ve eğer parlak kağıtlara basılıyorsa D65 standardı yani 6500 Kelvin seçilmelidir. Eğer basılacak kağıt sarımsı yada grimsi tonlarda ise D50 yani 5000 Kelvin seçilmelidir.
Çalışma ortamında birden fazla monitör varsa kalibrasyon sırasında belirlenen aydınlatma yani kandela değeri ayarı bu değerin en düşük olduğu monitöre göre ayarlanır. Böylelikle her monitörde görüntünün aynı görünmesi sağlanmış olur. Ancak renge bir monitörde karar verilip düzeltmesi yapılıyorsa bu monitör olabilecek en optimum şekilde kalibre edilmelidir.
Bütün bunların sonucunda unutulmaması gereken; Monitörün RGB, yani ışıksal renk sisteminde çalıştığı ve bu nedenle CMYK yani maddesel renk sistemini kullanan baskı sistemi ile fiziksel bir farkı olduğudur. Bu fark rengin görülmesinde de farklılıklar yaratır. Kalibrasyon ve renk yönetimi, bu farkı çok küçük bir orana düşürsede bir miktar farklılık illaki olacaktır. Baskı hazırlık için özel olarak üretilmiş monitörler CMYK simülasyonuna daha iyi imkan tanırlar.
Son olarak dikkat edilmesi gereken kalibrasyonun tartıya çıkmadan once yaptığımız sıfırlama işlemi gibi bir işlem olduğudur, yani bilgisayardan gelen 100 kırmızının kullanıcının gözüne 100 kırmızı olarak ulaşmasını sağlar. Ekranınızın baskıdaki renkleri taklit etmesini baskı profili sağlar. Yani renk yönetimi kurup baskınızın profillerinin çıkartılması ve bunların Photoshop gibi kullandığınız programlarda doğru yerlerine yerleştirilmesi gerekir. Ekran kalibrasyonu doğru renk görmenin bir bacağıdır, Diğer bacaklar tamamlanmadan ayakta durmak, renk görmek mümkün değildir.
Kaynak: photoshop magazin dergisi

Distribütörlüklerimiz

Her Hakkı Saklıdır. Copyright (2012) Bireysel Bilgisayar Ltd.Şti.